Beroerte herkennen met BE-FAST

Een collega verliest plots zijn evenwicht, ziet dubbel of praat onduidelijk. Dan kan het om een beroerte gaan, en dan telt elke minuut. Veel mensen kennen de test FAST. Nieuw is BE-FAST: de uitgebreide versie, waarmee je ook signalen herkent die FAST alleen mist.

Waarom BE-FAST en niet enkel FAST?

FAST pikt vooral een beroerte in de grote hersenen op. Een klonter in de kleine hersenen of de hersenstam geeft vaak andere signalen, zoals plots evenwichtsverlies of zichtproblemen. Die mis je met FAST alleen. Daarom komen er letters bij.

Een beroerte herkennen met BE-FAST

• B – Balance (evenwicht): plots evenwichtsverlies of acute draaiduizeligheid (vertigo).
• E – Eyes (zicht): plots zichtproblemen, zoals scheelzien, dubbelzien, lichtschuwheid of ongecontroleerde oogbewegingen (nystagmus).
• F – Face (gezicht): hangt de mond of het gezicht scheef?
• A – Arm: zakt een arm weg of voelt die krachteloos aan?
• S – Speech (spraak): klinkt het spreken onduidelijk of verward?
• T – Terrible headache (hevige hoofdpijn): plotse, zeer hevige hoofdpijn ("donderslaghoofdpijn"), erger dan een migraine. Dit kan wijzen op een hersenbloeding.

Eén signaal is genoeg om te bellen. Wacht niet af of het vanzelf beter wordt.

⏱ Tijd is cruciaal: wanneer werd de persoon het laatst normaal gezien?

De behandeling in het ziekenhuis moet binnen ongeveer 4 uur starten.

• Bel meteen 112.
• Vraag of noteer wanneer de persoon het laatst normaal gezien werd — niet wanneer jij de klachten opmerkte.
• Geef dat tijdstip door aan de 112-centralist en aan de hulpdiensten wanneer ze aankomen.

Noteer het tijdstip meteen, bijvoorbeeld op je gsm. Was de persoon een uur alleen op een bureau? Dan is het laatste moment dat iemand hem of haar normaal zag het tijdstip dat telt.

Wat doe je tot de hulpdiensten er zijn?

• Geef niets te eten of te drinken.
• Laat de persoon zitten of liggen, in een houding die comfortabel is.
• Is het bewustzijn verminderd maar is de ademhaling normaal? Leg de persoon in stabiele zijligging.
• Blijf opvolgen: let op het bewustzijn en de ademhaling, en blijf bij de persoon.
• Ademt de persoon niet normaal meer? Start reanimatie en laat een AED halen. Lees ook Reanimatie en AED: de eerste vier minuten.

Waarom snel bellen soms misloopt

Bij een beroerte voelt de persoon zelf vaak niet goed aan hoe ernstig het is. Duizeligheid of hoofdpijn lijken bovendien onschuldig. Collega's twijfelen dan: "Zal ik het nog even afwachten?" Net die twijfel kost tijd. Daarover schreven we Waarom mensen onder stress vergeten 112 te bellen.

BE-FAST op de werkvloer

Maak BE-FAST bekend bij iedereen, niet enkel bij de hulpverleners. Het is kort, makkelijk te onthouden en iedereen kan het toepassen. Een actiekaart aan de muur helpt om de stappen op het moment zelf terug te vinden.

Wil je dat je team dit ook in de praktijk oefent? Vraag een offerte aan voor een opleiding op maat.

Bron: Resuscitation Council UK – samenvatting ERC Guidelines 2025 First Aid